мај

3

3 Мај – Ден на слободата на печатот

мај 3, 2012 | | 1 коментар

Молкот е слобода!
Да живеат ланците околу нашите нозе се додека господарите ни го полнат стомакот!
Новнари што се залагаат да бидат казнувани за слобдно изразување и тоа кривично… Тоа е уште еден тажен македонски придонес во светската галерија на глупоста. Новинарство со Стокхолм синдром е доминантно на македонската сцена. Слободата на изразување е целосно остварена. Одиме понатаму, македонија не запира повеќе….
МАН – Македонска Асоцијација на Немите!

мар

12

Доброволни даватели на туѓа крв!

март 12, 2012 | | 3 коментари

Колку добро звучат лошите песни и лошите причини кога маршираме против непријателот! – Фриедрих Ниче

Се нафатив, во знак на поддршка на мировниот протест кој ќе се одржува во сабота на 17 март да напишам еден текст. Морам да признаам дека никогаш не ми било потешко тоа да го направам. Не знам колку е паметно или целисходно во ситуација во која што се, ама буквално се што ќе се напише може да биде испревртено и злоупотребено. Што да напишам? Дека сум за мир? Еве по петти пат бришам веќе напишана реченица затоа што ми изгледа банална. Ете тоа ти е – мирот е банална работа. Што да напишам што иљада пати не сум го напишал и кажал – дека конфликтот е молк и дека после првата скршена глава настапуваат лоши песни и глупави причини за да може полесно да се маршира против непријателот? О, да, конфликтот има звуци, но тоа не е зборување… Тоа е бука што заглушува и заглупавува…

Се сетив на еден документарец за скакулците – оние обични скакулци што водат нормален живот на скакулец кога се сами, но кога се во големи групи, збеснуваат, формираат роеви и јадат се пред себе. Обичниот зелен скакулец, кога ќе се најде во поголема група комплетно се менува. Ја менува бојата и го менува однесувањето. Она што е интересно е дека притисокот на групата обично резултира со промена на бојата и однесувањето на една единка, а потоа од неа, концентрично со геометриска прогресија се шири на другите. Феномен на масовна трансформација на инстинктите, чувството на загрозеност ја трансформира единката и сосема други хормони се лачат и започнува нападот на ројот врз се што може да изеде… Арно ама, луѓето не се скакулци и оваа аналогија применета на масовните феномени останува некомплетна. Иритацијата кај скакулците ја предизвикува хемиски индуцирана комуникација меѓу единките и тие под дејство на хемикалијата која што ја испуштаат – брзо се трансформираат. Кај луѓето нема таков хемиски агенс…

Аристотел велел дека силата е нема и затоа таа не е предмет на политика. Политиката е поврзана со зборувањето, а силата е надвор од политиката. Тука веројатно лежи и причинита зошто не ми успева да го напишам текстов.

Она што ме зачудува, затоа што луѓето не се скакулци, е способноста да не се соочиме со доброволните даватели на туѓа крв кои што произлегуваат од нашиот културен круг туку секогаш да ги оправдаме со доброволните даватели на туѓа крв од спротоивставениот културен круг (јас стварно имам проблем со терминиве како да ги напишам, а да не се исчитаат погрешно и лошо, па некој да ги исечка од контекст и после да ги злоупотребува до смрт). Од тој аспект не го разбирам “Разбуди се“ и не можам да го разберам како им смета Латас, а не им сметаат нивните крводарители, и обратно. Така само се затвора кругот во кој скакулците си ги тријат нозете и збеснуваат дополнително. Ете повторно направив грешка. Едноставно, невозможно е да се напише нешто што во ваква зовриена ситуација не може да се искористи за манипулација.

Се најдов во ситуација за прв пат во мојот живот да се согласам со повикот на премиерот Никола Груевски – “Приберете си ги децата!“. Насилството е крај на политиката, крај на дијалогот, крај на разумот, крај. Но останува да ме мачи прашањето – кој е агенсот што ги тера луѓето да си го исклучат мозокот и да преминат a verbis ad verbera (од зборови на удари, од зборови на тела). Кој е вирусот? И повторно ќе се согласам со премиерот – „Говорот на омраза“.

Туку што одгледав едно видео на кое два маскирани морона им се закануваат на муслиманите пред крст и сечат со нож и палат албанско знаме. Алсат побрза да ги покаже мороните на телевизија. Се моташе и еден клип за настан кој наводно се случил на денот на албанското знаме во кој исто така неидентификувани морони, покрај оган (како во таа маса може да гори оган остана нејасно) го запалија македонското знаме. Нормално дека македонските медиуми потполно некритично ги зедоа снимките од you tube и ги презентираа како факт. Кога вакви маргиналци стануваат главни вести и им се придава значање поголемо од тоа што го имаат – целите се јасни. Да, медиумите имаат одговорност за создавање на атмосфера на омраза. Говорот на омраза е 90% контекст.
Која е тука одбраната? Како да останете човек, а да не се претворите во скакулец? Изладете ја главата. Дајте и шанса на полицијата да си ја заврши работата. Таа мора да ја заврши брзо и безмилосно. Дајте им на судовите шанса да си ја завршат работата, тие исто мора тоа да го направат. Државата мора да функционира и сите авантуристи мора да бидат соочени со сопствениот авантуризам. Да ја земете правдата во свои раце е најголемата неправда што може да ја направите и кон себе и кон другите. Не бидете материјал за доброволните даватели на туѓа крв. Размислете колку и како туѓите фантазми и интереси се навистина ваши? И вреди ли за нив да наѓубрите некоја нива? И дали стварно може да се решат проблемите со насилство?
Може ли конечно да почнеме да зборуваме зошто ни се случува сето ова, за промена? Имаме ли сила како општество да ја смениме приказната? Може ли да почнеме од себе? Да престанеме да ги слушаме оние што не плашат и што не буцкаат и да почнеме да мислиме со своја глава, за свое добро, за доброто на блискиот, на комшијата, на заедницата… Да ги оставиме доброволните даватели на туѓа крв без крв, а за досегашната да им речеме – оваа крв е на ваши раци и на ваша глава!

Па не сме скакулци!

мар

8

Блогирај за татковината хихихих

март 8, 2012 | | 89 коментари

Да не се препознае некој во адресиве?

Ова го објави Зоран Божиновски на ФБ.

Ги знаете луѓево од по блогерајов?

From: web@vmro-dpmne.org.mk

Subject: Zadolzenija i instrukcii

To: ile.ickov@gmail.com, dimitrijaa@yahoo.com, gudeskamarija@gmail.com, somchevskazore@yahoo.com, tomceilijevski@hotmail.com, daniel_veljanoski@hotmail.com, nikola.kostovski@gmail.com

Cc: sladjana.nigma@gmail.com, idilecise@gmail.com, emil_gusar@yahoo.com

Date: Monday, May 16, 2011, 2:22 AM

Pocituvani,

NAPOMENA: OD DENES SEKOJ DEN MITINZITE ODAT VO ZIVO OD 17 I 21 CASOT!!! SLEDETE GI VO ZIVO NA FECEBOOK I SIRETE GI MAKSIMALNO!!!

мар

7

Бирократизирање на слободата

март 7, 2012 | | 2 коментари

Во моментов течат неколку законски проекти кои би требало “да ја овозможат слободата на изразување“ и да постават стратешка рамка за соработка меѓу владата и НВО секторот. И двете иницијативи во суштина се сведуваат на бирократизирање на слободата.

Да поченеме од второто – после колумните на Мирчев во Дневник и на претставникот на Ленка на сајтот на Радио Слободна Европа, ќе си дозволам да се согласам делумно со нивната критика на НВО секторот во Македонија дека е само дел од граѓанското општество и тоа бирократизиран дел и дека ниту одалеку не успева да ги артикулира сите потреби на општеството. Е сега, во една таква ситуација, а поради потребите на Државата која пак е бирократија по дефиниција, да го структуира својот однос со НВО секторот во моментов се работи на стратегија која би требало да ја стабилизира и формализира соработката со овој сектор. Значи според теориите на двајцата почитувани колумнисти ова може да го гледаме како судир на две бирократии или пак договор на две бирократии колку и на кој начин ќе се распредели бирократскат моќ меѓу нив двете.  Бирократијата има вградена потреба да сведе се на процедура за да може да функционира како хиерархизиран систем без поголеми крупни испади и за да може да администрира sine ira et studio. Доколку е точно тврдењето на двајцата почитувани колумнисти загрижени за “гушењето на граѓанското општество од страна на бирократизираните НВО организации“ тогаш треба точно да се одреди кој е одговорен за таквата состојба (јас реков дека се сложувам со нив само во делот дека НВО не се целокупното општество).  За да се одговори на ова прашање треба да се одговори на прашањето – Кој е тој што ги носи законите за здруженија на граѓани и фондации, за донации, за сметководство на невладини организации, против перење на пари и други? НВО секторот? Не ќе да е така. Ако постои бирократизација во тој сектор постои заради потребата на државните институции, судскиот ситем и на државниот апарат воопшто да се занимава со точно одредени ентитети под точно одредени услови со однапред поставени стандарди.  Едностано така функционира државата, не само оваа, секоја држава, не само државата туку и супранационалните организации како УН, ЕУ…. Проблемот настанува кога наспроти имате држава која не разбира цивилна сфера (намерно употребувам цивилно наместо граѓанско, заради контрастот цивилно-униформирано). Цивилното е шарено. Униформирањето на цивилното е проблем затоа што на таков начин тоа исчезнува и станува дел од системот на униформираното и му останува само да се расправа во јавност дали бојата на униформата треба да биде плава, беж или розе и дали треба да има чевли, чизми или боросани. Значи базичниот проблем е како нешто толку флуидно како што е граѓанското да биде во интеракција со униформираното врз основа на взаемно почитување на различностите на секторите и тоа на општ бенефит, а да не се доизбирократизира дополнително и со тоа да исчезне како автентично, односно да не се претвори во Социјалистички Сојуз на Работниот Народ – опашка на владеачкиот етатизиран, бирократизиран државен мејнстрим? “Демократијата е процедура“ е реченица по која што се препознава бирократ. Таа реченица всушност значи бирократијата е демократија. Редукцијата на демократијата на администрирање и администартивни процеси е исклучително опасна затоа што како и секој друга редукција е исклучива по природа и функционира како прокрустов кревет, ако не се вклопувате во него или ќе ви ја исечат главата или ќе ви ги истегнат нозете со сила. Но, нужноста на администрирањето останува затоа што пак без него не можат да функционират базичните цивилизациски концепти – право, финансиски систем, здравство, образование и слично, ниту пак општеството може да постои на ниво повисоко од орда. Од тој аспект – Демократијата не е процедура ама на демократијата и требаат процедури.  И тука почнува целиот проблем кој на крајот се сведува на тоа како политичкиот мејнстрим ја доживува демократијата, односно каков е односот на главните претенденти за вршење на власта кон демократијата. Дали ја доживуваат како средство за приграбување на ресурсите и доминација врз политичкиот противник или како општо добро. Од тука произлегува и разбирањето дали граѓанското општество е партнер или орнамент. Дали е уште една бирократска структура која што треба да се вкалкулира во стратегиите за администрирање со најмалку можни проблеми или артикулатор на интереси кои што партиите не се во состојба да ги артикулираат, а често пати се и директно спротивставени на партиските интереси. Во првиот случај добивате општество што е отворено и се обидува во целост да ги избалансира спротивставените интереси на одредени групи во општеството со должна почит кон аргументот, а во вториот добивате гола власт која тежнее да супресира се што се обидува да ја ограничи и да ја смести во рамките на општиот интерес, влкаст што се обидува да подржави делови кои не смеат да бидат етатизирани. Бирократизирањето на тие односи во вториот случај е гола редукција на слободното здружување и изразување на демократски орнамент во еден суштински недемократски амбиент.  Значи, стратегијата мора да остави простор  надвор од бирократизираниот, дрвен, институционализиран манир за неформалното изразување и здружување, да отстрани секаква можност за арбитрерно селектирање на организации, да воспостави максимална транспарентост и отвореност во финасирањето и да нотира дека политикат не се исцрпува со носењето на одлуките од страна на централните и локалните власти туку напротив, да ја охрабри критиката и јавното преиспитување на одлуките.

Дека македонскиот политички мејнстрим е далеку од разбирањето на демократското уредување сведочи и првиот случај со корпусот на закони поврзани со медиумските слободи.  Во здружена параноична акција на политичкиот дел од власта и бирократијата по минестерствата изработен е еден закон што регулира престој на странски новинари, растурање на странски печат и слични неповолни влијанија од големио непријателски свет надвор. И повторно имаме фарсично пресликување на менталната матрица на еден затворен паланечки дух, тотално несовремен со амбицја дда регулира и да бирократизира се што може да дофати. Така, нешто што би требало да е предмет на акредитација заради чисто административни причини (на пример да се легитимира новинарот кога следи пресс конференции на влада или на државни органи за да може да влезе во одредена зграда) се претвора во дозвола за работа за која одлучува ни помалку ни повеќе туку министер за надворешни работи и за чие добивање ви треба процедура која трае 7 дена. Може да се каже дека ова е дури и лесна опција затоа што најверојатно опцијата со претходен параф од министерот за внатрешни работи предолго ќе трае, затоа што министерот е зафатен со преговори со нивинарите за нивните слободи (апсурд од планетарни размери).  Така се добива комично парче регулатива што се занимава со ЦД-а, книги и слични работи што може да ги внесе новинарот во земјава и бурлеската станува комплетна затоа што почнува да наликува на упатството за туристи на официјалната страна на Северна Кореја (единствена патем) каде експлицитно се вели – ако сте новинар или американски државјанин не барајте виза – нема да ја добиете. Разликата е во нијанси, приниципот е тој. Таквиот резултат секогаш е извесен кога бирократи сами прават закон за нешто што не го разбираат. Тие разбираат процедури и точка. Тие разбираат рокови, печати, потврди, документи и така натаму. Тој дух се пресликува во пишувањето на законите во функција на олеснување на администирањето од страна на конретната бирократија што тоа треба да го прави, а не во легитимната потреба за уредување на таа сфера. Или поедноставно – кога бирократијата пишува закон гледа себе си да си го олесни работењето и да го прилагоди светот на себе, наместо таа да се прилагоди на светот и да смени нешто од начинот на кој што функционира. Ете го повторно прокрустовиот кревет на биркратизираниот ум кој наместо да администрира – ја гуши реалноста. Затоа македонските закони се такви какви што се. Затоа вреди да се размисли да и се одземе правото на администрацијата да предлага закони под владина палка во парламентот. Контролната улога на политиката тука, односно на министрите и на парламентот речиси и да не постои – затоа што – 1) Политичката амбиција да се биде министер не се поклопува ниту со знаењето на областа со која што се министерува, ниту пак со кохеренетен политички поглед на светот (на пример либерал или конзервативец или социјал демократ) за да може да ја насочи работата на бирократите во одреден правец кој што има оправдување во политичкото, а не во бирократското. 2) Сопствената несигурност и неспособност да се соочи со реалноста на една одредена сфера комбинирана со инертноста се компензира со процедури што би требало да ги заштитат од реалниот свет, кој види чудо се менува постојано и функционира по некои поинакви правила.  Така процведурите стануваат процедури сами за себе – Опсесивно компулзивно растројство на државниот апарат кој одбива, еве веќе 20 години да се соочи со реалните потреби на општеството.

Вториот случај е исто така ноторно антидемократски – упорното колебање од декриминализација на клеветата и аргументите против таа декриминализација покажуваат неверојанто неразбирање на принципите на слободното изразување.  Така, јавниот обвинител Шврговски на една тркалезна маса ќе изјави дека е против декриминализацијата затоа што не сме биле доволно еволуирани да ја издржиме таа операција. Не сме доволно еволуирани да бидеме слободни, да се тужиме меѓу себе, без државата да има удел во тоа наше дејствие. Она што Шврговски го кажува всушност е повторно етатистичко – бирократскиот страв дека нешто ќе избега од процедурите на кои што сме навикнале и затоа е најдобро да се замрзне сегашната состојба. Каква слобода какви бакрачи… И црнците во Америка не беа доволно еволуирани за да бидат слободни според тамошните расисти. Да не ја пресраскажувам овде сега целата дискусија околу декриминализацијата на клеветата која на моменти заминува во асурдно мантрање “за заштита на правото на чест и углед на поединицот“, ќе кажам само едно – демократскиот стандард е јасен – се работи за две спротивставени права – Право на слободно изразување и право на добра репутација, при тоа правото на слободно изразување има предимство особено ако се работи за јавни личности, вршители на јавни функции или пак овозможува дебата што е неопходна за функционирањето на едно демократско општество. Од тука, клевета и навреда може да се процесира ако и само ако се работи за чиста малициозност со намера да се наштети на поединецот или тој да се дисквалификува од јавна сцена со изнесување на невистини или навреди. Јасно? Појасно не може да биде. И кај запнува работава? Има нешто што е развиено од судот за човекови права, а потоа прифатено од речиси сите судови во демократиите во светов (и латиноамиричките патем) што се вика тродолен тест. Е тој троделен тест во својот трет дел бара од судијата да процени дали делото е во функција на јавниот интерес (дебата, јавна критика за злоупотреба на положба и сл.) и во однос на тоа да ја прифати тужабат или да  ја отфрли. И тука настанува бирократскиот циркус – влетува фактор одговорност за сопствена проценка и образложени на проценката од страна на судијата. Е тоа е bridge too far, за нашава бирократска свест која попрво би ризикувал демократија од секојдневен комодитет. Замислете – се бара од судијата да суди бе! И што размислува бирократот – „ако овде направиме преседан, ова нема да запре и нашето удобно живуркање е загрозено“, а што политичарот „чекај да видиме, одговрност на новинарите, свест ова, она„. Исфрлени се на тотално непознат терен. Не признаваат дека абер немаат од тоа што го зборуваат туку тоа го маскираат со фрази за “принципи“ чија единствена цел е да се избегне било каква одлука.  Случајот доаѓа до перверзија кога најтужениот медиумски работник, јавно, од теливизиски екран и мачка очи на јавноста оти тоа било фаворизирање на новинарите и дека ете, тој бил за еднаквост. Еднаквост, која сега од процедурални причини му овозможува да си игра со судскиот систем како ќе му прдне, а од телевизиски екран да прави медиумски отстрел исто така на кого ќе му текне. Перверзија? Не. Систем.

Третиот закон е исто такво закасување на преголем залак. Се амбицирала државата да ги регулира медиумите до ситни цревца. До односите внатре во редакциите. Аргуметите се „Печатот не бил регулиран, интернет порталите не биле регулирани„ и сега ајде ќе ги регулираме – ама лајт. Тоа лајт е исто како цигара лајт – има помалку никотин и катран ама честичките се пофини и пофино ви се лепат на плуќа. Значи во овој момент нема одговор што би се регулирало и на каков начин. Има некој сомнамбулен концепт кој меша економска регулација со медиумска регулација, ама тоа е една таква каша што никому не му е јасно што ќе биде тоа. Но. Бирократијата вели – ништо нема да остане без регулација, па макар и да е лоша. А секогаш кога регулирате само за да регулирате влегувате во бирократски ларпуралртизам и без исклучок – регулацијата е лоша.

А слободата?

Поднесете уплатница со уплатени 150 денари на буџет на Р.Македонија и молба на Илинденска бб ќе го разгледаме вашето барање. Молк на администрација значи дека нема да ви биде одобрено!

фев

13

НИКЕЈСКИ СОБОР ИЛИ СОВЕТ ЗА РАДИОДИФУЗИЈА

февруари 13, 2012 | | 2 коментари

Верувајќи во слободата на изразување, вклучително и во слободата на вероисповест јас лично ја отстранив одредбата од стариот закон за радиодифузија дека верските заедници не можат да имаат електронски медиуми. Впрочем, апсолутно е неважно дали двете најголеми невладини организации во државава МПЦ и ИВЗ ќе имаат медиум или не.  Дали на тој медиум ќе се шетаат оџи и попови и каква ќе им биде програмската шема, дали имало такви телевизии во Романија или пак во Грција. Целата таа аргументација е шутрачка, како што е шутрачка секоја друга споредба од таков тип, на пример дека царината во Финска е организирана како таа во Македонија.  Во друго е проблемот. Ако МПЦ и ИВЗ сакаат да имаат медиум, треба да го имаат затоа што нивната желба (?) треба да се гледа од две базични начела врз кој се базира цивилизацијата – слобода на изразување и слобода на вероисповест. Толку! Точка! Случајот е завршен.  Е завршен е, ама и не е! Завршен е за МПЦ и ИВЗ и нивното право, но се отвораат две прашања што се очајно битни,  а за кои тие не верувам дека се свесни. Впрочем не мора ни да бидат а се поврзани со начинот на кој што функционира Советот за радиодифузија и второ со општата беда на македонското социјално миље. Двете прашања поврзани во едно гласат: “ Зарем само верските содржини претставуваат специфични потреби на одредени целни групи во оваа држава?“

Образовни, културни и други установи и здруженија на граѓани и фондации можат да основаат  непрофитна радиодифузна установа со цел за да се задоволат потребите и интересите на специфични целни групи. – Вели законот во член 10.

Ајде сега конкретните прашања – По кој критериум СРД одлучува за доделување на дозвола за непрофитно вршење на радиодифузна дејност? Дали СРД распишал конкурс или повикал на консултација со наведените организации од членот 10 па утврдил дека баш студентските радија и верските ТВ се тоа што е потребно во етерот, а не да речеме радио станица на која ќе се чита финска поезија или не дај боже некој пандан на некогашната трета програма на радио Скопје на која до зла бога ќе се читаат докторските дисертации на нашите професори или пак да му се додели канал на Македонското астрономско друштво за да ни популаризира наука (боже пази од таква работа). Значи прашањето е едноставно – не е проблемот дали МПЦ и ИВЗ ќе добијат ТВ туку кој и како проценува дека токму тие, а не овие другиве ќе добијат свој медиум.  Целиот концепт на непрофитни медиуми се первертира заради недостиг на процедури. Значи, пaзете сега – Советот ќе распише конкурс за верски ТВ што овие две невладини организации од старт ќе го добијат.  Јас сега имам тука уште едно глупо прашање – Ако веќе се зане дека тие ќе го добијат – чуму бе конкурс море легалисти? Да беше конкурсот на пример 2 фреквенции за непрофитни ТВ станици што ќе ги задоволат специфичните потреби на публиката од областа на – културата, верата, образованието, науката, плетењето, гледањето во кафе, направи сам и други хоби активности, пеки. Ама вака?  Патем, ако дури и аргументацијата дека верски ТВ и се потребни на Македонија тогаш откај им паметот дека тоа треба да бидат само две?  Зошто не три или пет или сто пет? Зошто да речеме православните и муслиманите имаат повластен статус пред католиците, протестантите, будистите (па макар биле тројца во цела Македонија, што и тоа како спаѓа во дефиницијата на специфични целни групи), хиндуистите, џедаите, култот на весталките и ах да – атеистите и агностиците? Што е СРД? Никејски собор или регулаторно тело што треба да води сметка за општествениот интерес?

Но, нејсе на СРД не му е прв пат да игра со обележени карти и однапред да се знае исходот на “законската процедура“ што ја спроведува.  Ние што ја следиме радиодифузијата многу добро знаеме кој ќе биде следниот претседател, знаевме дека сегашниов ќе го наследи претходниот, знаевме кои телевизии ќе добијат сателитска лиценца. Се е познато однапред. Картите се обележени а СРД е само гласачката машина која на тоа му дава легалитет – “да биде се по закон“, при тоа газејќи го токму духот на законот, кој патем биди речено, беше поздравен како еден од најсовремените и најлибералните во Европа.  Е, беше, ама пустото – џабе ти е и систем што треба да ти овозможи слобода кога со сила сакаш да бидеш роб.  Така законот стана самопослуга од која оној што има најмногу пари изнесе најмногу роба, а СРД од регулатор се претвори во теткица што наплаќа на каса.

Во такви услови, а во пресрет на донесување на нов Закон за медиуми го молам надлежното министерство да го укине Советот за радиодифузија. Доста се заебававме, и онака изгуби смисла. Не бев ни свесен колку бевме во право со Виктор Грозданов, за време на првата конститутивна седница на СРД испративме гајдаџија под прозорците на Советот, со гајда да ги тажи новите советници.  Од гајда – стигнаа до опело. Само опелото овој пат ќе им го отпеат тие самите на сите цивилизирани норми и принципи.  А на МПЦ(ТВ) и на ИВЗ(ТВ) им посакувам успешна работа, и ве молам воздржете се ако не бев доволно јасен, текстов се однесува на СРД.

фев

10

Репринт

февруари 10, 2012 | | 1 коментар

Во ова мое излагање ќе се обидам да одговорам на прашањата – како власта успева да ги хипнотизира масите до таа мерка, што тие секојдневно забораваат на тоа дека она што вчера беше вистина, денес е лага, а тоа што денес е вистина, утре ќе биде лага! Зошто политичката пропаганда на релиогиозната националистичка десница во Македонија е убиствено ефикасна и зошто граѓаните се претворија во хипнотизирана маса која рационалното размислување го оставила на полица во купатило и заборавила да си го земе!

Дел од причините за тоа лежи во енергијата што во моментов оваа политичка опција ја има во светски рамки, особено после нападите на кулите близначки во Њу Јорк. Светските искуства и методи на пропагирањето на национализмот стигнаа и до Македонија. Тој национализам речиси по правило себе си се претставува како патриотизам и се врзува за еден светоглед кој во центарот повторно го става Бог.

Старата формула -наша земја, наш народ, наш Бог, воскреснува пред нашите очи, а нејзините промотори се невидено агресивни.

Но, да почнеме со ред!

Публиката – масите – стереотипите

Девеесетите години во Македонија создадоа огромна пауперизирана маса на очајници. Речиси не постои семејство во Македонија кое не остана погодено од крајно неуспешната транзиција. Неуспешна, затоа што денес, 18 години од крахот на еднопартискиот систем крвната слика на македонската економија останува крајно лоша – околу 60% од БДП е контролиран или преку буџетот или преку јавните претпријатија или пак е под контрола на двата големи политички блока преку “приватни“ бизнисмени кои имаат нераскиниливи врски со едната или другата политичка структура. Вториот факт е дека во земјата има 300.000 и повеќе невработени и третиот факт е ниската просечна плата! Ова укажува дека Македонија е далеку од идеалот на пазарно стопанство. Ако врз тоа се додаде крајно поразителниот резултат од Евроинтеграциските процеси кои на публиката и беа презентирани како светло на крајот на тунелот (крахот во Букурешт како реално фијаско на тој процес) – се добива слика на едно крајно разочарано општество кое во моментов е комплетно збунето околу сопствените стратешки интереси и во голема мерка заробеник на дневната политика.

Македонија едноставно е еден коктел на негативни чувства и разочарување од демократијата како уредување. Беше само прашање на време кога некој ќе заигра на месијанската карта. Всушност, обиди за тоа имало и претходно, но постојната политичка структура на власт воведе неколку иновации кои се покажаа како вистинска формула за манипулирање на масите, при тоа демонстрирајќи неверојатна доза на политички цинизам и опортунизам.

Како што реков, неуспешната транзиција ги збриша граѓаните и почна да создава маси! Таа транзиција го искова првиот стереотип на кој ќе се потпре пропагандната машинерија на власта, а тој наједноставно опишан гласи “СДСМ ја опљачка државата„.

Вториот и третиот стереотип со кој неизмерно се манипулира е создаден во конфликтот од 2001 година. И на двете страни, постојано гласни беа актерите кои Охридскиот договор или не го признаваа или пак тврдеа дека е надминат како модел за решавање на етничките тензии кои пак во голема мерка останаа како пеколен подарок од последните години на распадот на СФРЈ. Оваа артикулација на јавната сцена во себе содржи опасна теза дека победата во оружениот судир е украдена од страна на меѓународниот фактор и дека кога- тогаш тој судир повторно ќе бувне! Овде треба да се има предвид дека огромно мнозинство Македонци, албанскиот бунт го доживеа како лична навреда и имајќи го предвид колективното паметење на прогони и крвави расплети на сите обиди да се создаде македонска држава, го почувствува тоа како обид за конечно ликвидирање на Македонија и како држава и на македонците како народ. Овие стереотипи се сведуваат на „Странците ги поддржуваат албанците, ние сме жртва и нас никој не не сака, сите се против нас како што секогаш и биле од Берлинскиот конгрес, па наваму“. И вториот “Охридскиот договор е неправедна отстапка која бевме приморани да ја направиме затоа што државата ја водеше структура која што е издајничка„. Како и да е во свеста на многу луѓе Охридскиот договор сепак беше прифатливо решение како цена која Македонија може да ја плати за да стигне до Европските интеграции.

Крахот во Букурешт всушност, наместо да го повреди кредибилитетот на владата, уште повеќе го зацврсна. Во моментот кога цела Македонија изгуби, главниот виновник за тоа, премиерот Груевски всушност се врати во Македонија како победник. Груевски по Букурешт е пророкот, Давид кој не го победи Голијат, туку се подготвува за следниот судир, оној кој што цело време беше во право. Шпанската серија со спорот со името меѓу Македонија и Грција од самиот почеток беше користена во пропагандни цели за константно зајакнување на стереотипот “нас никој не не сака„ и „ние сме секогаш жртва на неправда“ и на крајот како единствен изговор за неуспешноста на Македонија во евроинтеграцискиот процес.

Од друга страна, пауперизираното население постојано е во потрага по виновници за сопствената состојба и имајќи го предвид високиот степен на корупција во државата, постојано гладно за внимание заради чувството на заборавеност и невидливост (“да не дошол некој да не види“, “никому не му е гајле како се чувствувам“, “Абе јас да сум власт, за 24 саати ќе ги наполнам затворите“) Оваа состојба душа дала за манипулација и раководење со помош на пропагнадни техники.

Таткото на современата пропаганда или ако повеќе така сакате – ПРот, Едвард Бернеј во своето дело “Пропаганда – како медиумите ви го обликуваат умот“ – вели “Пропагандата е неупотреблива за политичарите освен ако немаат да кажат нешто што публиката на свесно или пак несвесно ниво сака да го чуе“.

Но тој исто така вели – “За политичар во современото општество не е важно да знае како да ги задоволи потребите на публиката туку како да го изврти нејзинито мислење“. Ова Орвел го знаел! Очигледно, тоа го знае и спин докторот или спин докторите на власта!

Иновациите на ВМРО

Организацијата! Првиот императив за воопшто да може да водите ваков ПР, кој во суштина задира во корените на идентитетот на нацијата, си игра со стереотипите како да се лего коцки, да имплантира вредности во општеството кое тоа или ги немало или пак биле маргинални е да воспоставите организациона шема која беспоговорно го следи спинот на врвот!

ВМРО денес од политичко движење е комплетно престроено во ПР организација. Со цврста командна структура, со организациони единици кои задираат до ниво на месни заедници, штабови кои се во постојан контакт со населението. Пренесувачи на пораки на персонално ниво, медиумски јуришници со академски титули кои на целиот спин му даваат медиумски шмек и што е уште поважно медиумски производи кои на прв поглед немаат никаква врска со политиката, туку со забава или суеверие. Миленко лејт најт шоу, Јади Бурек и Гласот на народот се денес медиумските топоси преку кои владата комуницира со јавноста! Тоа се нашите „дебатни емисии“.

Таа организација, во суштина, ја среќаваме кај Орвел. Партијата од „1984“ е идеалниот модел кон кој денешното ВМРО се стреми. Самата структура на партијата во пониските слоеви се состои од обични луѓе кои се што имаат и должат на партијата, па затоа воопшто не им претставува проблем да ги напуштаат довчерашните вистини во име на денешните. Вистината за нив нема никаква вредност. Вистината, всушност нема никаква вредност за секој кој е соочен со морничавото македонско секојдневие и секојдневната битка да се преживее. Затоа, еден новопечен колумниста, кој сосема случајно, еден ден се разбуди како десничар ќе воскликне “Лебот тоа е слободата!“. Секој нормален знае дека лебот всушност е невидливиот синџир на капитализмот, но во Македонија, нормалноста ионака одамна е луксузна роба!

Инвенцијата на ВМРО е организација која е во целост подредена на пропагандните цели со точно утврден систем на протокот на информации внатре и надвор. Успехот на ВМРО е одржувањето на дисциплината внатре во партијата на незапаметено ниво. Освен еден екскурс на сега сменетиот министер за финансии во кој што се појави критика кон политиките на власта, во изминатиот период, дури и од отпадниците од системот, вие не можете да чуете ништо! Ваквата организација е сон за секоја ПР компанија.

Втората иновација на ВМРО е избегнувањето на апсолутно, секаква јавна дебата било со опозиција, било со стручна јавност. Тоа покажува невообичаена свест за сопствената слаба страна – непостоењето на политики и непостоењето на капацитет за спроведување на тие политики. Дебатата всушност претполага личен капацитет на инволвираните. Но, личниот капацитет со себе ја носи опасноста од амбиција и разногласие и во суштина претставува опасност за урушување на организацијата која пред јавноста секогаш мора да биде монолитен блок со еднонасочна комуникација.

Третата иновација на ВМРО е употребата на органите на прогон и судството во функција на пропаганда. Тоа е модификација на познатиот двоец терор и пропаганда употребуван од страна на тоталитарните системи во 20 век. Модификација, затоа што теророт не е масовен туку селективен и го користи методот на тнр. “Televised Justice“. Оваа варијанта не оди подлабоко од прикажување на спектакуларните апсења или пак објавувањето на поднесените кривични пријави во јавност. Апсолутно е небитна нивната оправданост или издржаност од правна гледна точка. Битна е нивната медиумска употребливост. Посебна варијанта на оваа иновација е употребата на даночните органи кои се претворени во еден вид на тајна полиција која спроведува специфичен вид на фискален терор и се користи како ударна тупаница во подготвувањето на голем дел од случаите кои потоа завршуваат на екраните.

Четвртата иновација има алхемиски димензии – тоа е постајаната активност – „работиме 24/7“. Публиката се држи во постојана напнатост со темпо на “решенија“ за одредени проблеми кои создаваат впечаток дека власта е одговорна и секогаш апдејтирана со моменталните предизвици како во светот, така и кај нас. На она ниво манипулацијата е речиси дневна. Речиси да не постои состојба за која владата не произведе решение. Тие решенија се обично крајна ступидарија која во суштина наликуваат на ситуација во која болен од леукемија третирате со аспирини – еве само два примера: На растот на цената на бензините владата се спротивстави со две мерки – ги намали патарините и ја симна акцизата на хибридните возила (во Македонија во време на донесувањето на мерката се продаваше само едно такво возило – тојота приус со цена од околу 24.000 евра), а во пакетот на антикризни мерки се намали еколошката такса за внесување на стари фрижидери во земјава!

Последната иновација е претставување на партијата како идеолошки ентитет заснован на патриотизам, религиско – морални вредности и квази неолиберална економија. Тоа е битно за да се претстави партијата како заедница на кохерентна идеолошка структура која е позиционирана во политичкиот спектрум како тотална опозиција на системот кој ја произведе пауперизираната маса. ВМРО инсистира на теоријата на дисконтинуитет и тој дисконтинуитет не е тотален! Тој дисконтинуитет е временски лимитиран на транзициските години и на годините кога Македонија била во составот на СФРЈ. Крилатицата на тој дисконтинуитет е зборот “Преродба“. Она што тој збор во суштина значи е преминување и себеамнестирање на периодот кој масите го сметаат како извориште на нивните секојдневни маки. Од друга страна, а од истите причини ВМРО инсистира на континуитет, континуитет со традицијата на оригиналното ВМРО и воопшто со традицијата како митско место на подоброто живеење. Проблемот со тој настап е што она што ВМРО во суштина го прави е фабрикување на нов традиционализам. Оваа оксиморонска формула е суштината на приемчивоста на пропагандата. Таа формула овозможува од еден ист центар да се заговара веронаука во школите, црква на плоштадот, кампања против абортус, трето дете и нешто потполно спротивно – компјутеризација на школите, електронска влада и европски интеграции. Формулата на ВМРО е едноставна, ние сме мостот, ние сме и минатото и модерното во едно.

Убиство на реалноста

Власта успешно ги комбинира постојните предрасуди и стереотипи и со нив си игра како со лего коцки. Таа многу добро знае дека телевизиското време истекува многу побрзо отколку реалното. Вие денес во Македонија може да бидете казнети, обвинети и воопшто вашиот живот да заврши во 2 минути на вести. Концептот на телевизиска правда тоа ви го овозможува. Инструментот е двонасочен – од една страна го повредувате противникот, од друга страна на масите им даваат да го почувствуваат мирисот на крв и да ги задоволат своите страсти за одмазда. Жртвите на оваој концепт се внимателно бирани – поединечно и групно. Апсењата на луѓето кои работат на патарина и полицајци кои работат на гранични премини се особено интересни. Изборот тука е правен по логиката на обичниот човек, запрашајте се и сами колку пати ве изнервирало однесувањето на овие луѓе. Колку пати сте биле сведок на ситен поткуп или пропуштање на возила без патарина. Колку пати сте рекле, нема држава или во нормална држава ова не може да се случи. Колку пати сте помислиле дека ваквото однесување треба да се санкционира. Е, сега го добивте. Власта е исполнувач на вашите најстрашни желби.

Долга е камерата на ВМРО и таа кога тогаш ќе ве сними! Судските резултати се апсолутно небитни, апсолутно нетелевизични и освен во ретки случаеви потполно ирелевантни од пропаганден аспект. Поважно е да се натовари јавна стигма отколку да се процесира одреден предмет. Во некои стари времиња тоа се викаше линч – денес тоа се вести!

На стереотипот за напуштеност на масите – владата одговара на тој начин што испраќа министри по зафрлени села. Додека сите политички аналитичари тврдат дека на Антонио Милошоски местото му е на состаноците во Брисел, Груевски знае дека местото му е во Обршани! Таму тој е апостол, пратеник на таткото кој ете конечно дојде да не види. Ефектот е нула ако тој се мери според мерилата на реалните интереси на државата. Но, ефектот е + бесконечност за спинот на власта која се грижи за секој поединец.

На крајот само сакам да напоменам дека нашата портокалова револуција (која злоупотреба на туѓи симболи) се уште има многу енергија и допрва ќе гледаме примена на пропагандни техники на дневно ниво. Се додека, навистина не заборавиме се што знаеме дека е реалност!

Исто би напоменал и дека сум пристрасен. Последен пат кога проверував – лажењето и манипулацијата се уште во моралниот систем на човештвото беа зло. Секаков обид за непристрасност е соучесништво!

фев

8

Стеротипи, нивната употреба и нивното зацврстување преку медиумите

февруари 8, 2012 | | 7 коментари

Стеротипи, нивната употреба и нивното зацврстување преку медиумите

Стереотипот претставува слика заснована на предрасуда или полувистина која му се придава на „другиот“ или себе си врз основа на припадност на група. Стеротипот може да биде позитивен или негативен, но речиси секогаш, кога ќе се примени на ниво на единка е невиситнит. Така на пример – стереотипот – „Германците се организирани“ применет на единка која му припаѓа на германскиот народ, а е мрзлива и дезориентирана се појавува како потполно погрешен.

Стерeотипот е контејнерот во кој ги фрламе сите припадници на одредена група без оглед на нивните реални поединечни својства. Стереотипизацијата претставува процес во кој  категоризираните припадници на групата добиваат групни социјални или психолошки својства и со тоа се избегнува напорот да се размислува за конкретни единки. Така базичниот означувач на групата – на пример зборот „Италијанец“ покрај првичната функција на означувањето – припадник на италијанската нација во себе содржи секундарни значења кои, во зависност од говорителот, содржат и „бучен човек“, „јадач на жаби“, „естета“, „љубовџија„, „неборбен народ“ и друго. Овде се гледа дека примарната функција на стеротипизацијата е намалување на комуникацискиот напор и негова рационализација. Како што се гледа од примерот стереотипот може да биде и позитивен и негативен, но тој никогаш не е апсолутен затоа што зависи од говорителот. Различни стеротипи се појавуваат за истиот поим во различни социјални средини. Така зборот Италијанец има други секундарни значења кај луѓето што живеат во близина на Италија и биле предмет на Италијанска окупација како на пример кај далматинците или истраните, а сосема други кај оние што живеат во Америка. Патем, претходната реченица претставува пример за употребливоста на стеротипите во нормалната комуникација. Зборовите не се еднозначини, и јазикот е проверено непрецизен инструмент базиран на непишана конвенција за значењето на зборовите. Тука стеротипите играат моќна улога на воспоставувањето на комуникациски протокол преку кој што се обезбедува пораката на испраќачот да биде примена што е можно попрецизно од страна на приматалот. Од тој аспект излегува дека стереотипизацијата е добра и помага во економизирање на изразот, одтука тој е како создаден за медиумската комуникација која претпочита краток израз. Но… Стеротипот не е само јазична категорија, тој е одраз на перцепцијата на другиот како и на самоперцепцијата во одредена социјална средина.

Стереотипот претполага постоење на НИЕ и ТИЕ. При што НИЕ сме групата на која што и припаѓа говорителот со сите свои реални и претпоставени својства, а ТИЕ се припадниците на друга група. Од аспект на НИЕ говорителот може да припаѓа на повеќе социјални групи, на пример може да биде македонец, муслиман и скопјанец. Во моментот на неговото говорење сите овие фактори влијаат врз пораката што ја испраќа преку стеротипот кој што го употребува, но едно од овие својства е примарно. Сосема поинаква ќе биде стеротипизацијата на припадниците на исламската вероисповест кај македонецот муслиман од онаа кај македонецот православец, претпоставувам дека истото важи и кај албанците православци, албанците католици или албанците муслимани. Овде се гледа дека едната од припадностите на групата влијае врз стеротипот по линиите на поделба на НИЕ и ТИЕ, но кога тие својства се исперплетуваат и единката во исто време припаѓа на маргиналниот верски стратум на националната група, стеротипите омекнуваат. Значи припадноста на групата влијае врз стереотипизацијата, но горниот пример покажува колку таа е производ на имагинацијата, перцепцијата, самоперцепцијата и социјалната конвенција што произлегува од социјалната припадност.

Стеротипите се историски форми и претставуваат производ на колективна свест и за нив обично не се размислува кога се употребуваат туку се прифаќаат како вечно дадени вистини. Формирањето на стеротипот обично има историски корен. Во одредена точка на живеењето на одредена група се случил контакт со друга група во кој се воспоставила одредена динамика на односи која штпо претставува база за стеротипизацијата. На пример, инвазијата на Хуните врз Европа, нивните почетни успеси и пред се пустошот што го оставиле зад себе и ден денес се живи во говорот на европските нации. Иако хуните како група не постојат изразот „Хуни“ се користи да означи нација склона кон бесцелно уништување, водена исклучиво од злото. Така Черчил во една референца за Германците во втората светска војна ќе изјави – „Има само 50 милиони зли Хуни кои цела Европа ја држат во страв“. Стеротипот на „злиот Хун“ од времето на преселбата на народите го преживеал целиот среден век и осамнал во говорот на политичар од времето на втората светска војна за да се појави како секундарен означувач во стеротипизацијата на припадниците на воениот непријател. Черчил ја користи стеротипната слика што неговите сонародници ја имаат за Хуните во пропагнадни цели против Германците.

Хана Арент во своето прочуено дело “Извори на тоталитаризмот“ изнесува тврдење дека нацистичката пропаганда и стеротипот на “Вечниот евреин“ никогаш немало да има толку јака подлога да не се потпирал на сликата што еврејските заедници, затворени сами во себе,  ја генерирале на дневно ниво. Овдека тезата е дека стереотипот се формирал долго време пред воопшто да биде злоупотребен од страна на нацистичката пропагандна машинерија и тоа како од оние што не и припаѓале на еврејската заедница, така и од самите припадници на таа заедница. Таа со своето однесување несвесно го зацврснувала стереотипот кај своите сограѓани. Во таа смисла, таа ја истакнува пред се големата затвореност на еврејската заедница која постојано се обидувала да живее во паралелна културна средина, базирана на исклучивост кон неевреите и мотивирана од два базични фактори – верската припадност на верско малцинство и љубоморното одржување на еврејската заедница без културна асимилација во европските општества. Значи, формирањето на стеротипот е двонасочен процес и се одвива врз основа на социјална динамика во која и групата што е предмет на стеротипизацијата и оној кој што го формира стереотипот меѓусебно влијаат врз неговото дефинирање. Она што е овде битно да се истакне е – како што се развиваат стеротипите тие создаваат повратна спрега низ која што се зацврстуваат и се доизградуваат. Тие се конструкти, и како и сите конструкти се подложни на измени и деконструкција, но праксата покажува дека се долговечни и дека многу полесно се конструираат отколку што се деконструираат.

Поделбата на НИЕ (елините) и ТИЕ (варварите) е спомената уште кај Аристотел и ги поставува двата клучни актери во стеротипизацијата. Овие два актери се меѓусебно изменливи и формираат стреотипи за другиот кои се во динамичен однос. Стереотипот претставува најмал заеднички содржател на социјални својства околу кој што може да се согласат тие што стереотипизираат.

ВЕРИТЕ И СТЕРЕОТИПИТЕ

Верската стереотипизација се формира во контактите меѓу припадниците на одредени верски заедници со припадниците на верските заедници на другиот. Кога се работи за базичната динамика која што ја одредува верската стеротипизација три историски настани се клучни – Крстоносните војни, Падот на Константинопол и турската опсада на Виена. Низ овие три историски настани се исковани стеротипите на односите меѓу Исламот, Православието и Католичкото христијанство. Историските настани кои припаѓаат на далечното минато се уште влијаат врз меѓусебната перцепција на припадниците на овие верски заедници. Така, крстоносните војни од аспект на муслиманите се освојувачки војни преку кои западот се обидува да ја воспостави својата доминација на Блискиот исток. Падот на Константинопол, за православните христијани означува точка на пораз од страна на агресивниот ислам, но во исто време, одбивањето на западните кралства да му помогнат на последниот византиски цар, ја покажува лажливоста, превртливоста и себичноста на католичка Европа, односно на западот. Опсадата на Виена за западните држави е точката во која тие се наоѓаат исправени пред последната варварска наезда, овој пат под знамето на исламот, но придружена од превртливите балкански православни вазали, кои исто така стануваат христијани но варваризирани, превртливи и лажливи со еден збор визанатинци.

Фрапантно е колку овие стеротипи исковани во жестината на историските настани остануваат живи и со несмалена жестина влијаат на перцепциите на современите нации и со тоа влијаат врз светската политика. Така, за време на судирите во бивша Југославија, сите три стеротипи беа користени во секојдневната пропаганда.

ВЕРСКИТЕ СТЕРОТИПИ НА БАЛКАНОТ

За разлика од глобалните верски стеротипи на Балканот верата претставува еден од клучните елементи на дефенирање на нацијата. Имајќи ја предвид јазичната и обичајната сличност на народите што живеат на балканот, верата станува атрибут за припадноста кон нацијата. Од тој аспект во процесот на изградба на балканските нации верските прашања доминираат во процесите на формирање на нациите. Имајќи го предвид милетскиот систем на турската империја кој не оперирал со нации туку со припадности кон одредена верска заедница и тоа во потесна смисла, и ден денес се користат турските документи во националните и територијалните претензии на балканските држави.

Овдека е битно да се истакне дека верската припадност не се користи за одредување на негативната стеротипизација туку се користи за потенцирање на националната стеротипизација и за потврдување на националното ривалство. Сосема е различна перцепцијата на македонеците кон муслиман – Албанец, муслиман – Турчин или муслиман – Македонец. На овој пример се гледа колку стреотипот е растеглив и подложен на дневнополитички влијанија. Внатрешните етнички тензии меѓу припадниците на македонската и албанската заедница се прекршуваат и низ верска призма, односно се користи доминантната верска припадност на албанската заедница во секундарните стеротипизации и многу често се слушаат аргументи дека целиот конфликт е продукт на верата на другиот. Меѓутоа, верскиот фактор воопшто не се зема предвид во стереотипизацијата на припадниците на Турската нација. Имајќи го предвид пријателството и добрите политички и културни врски со денешна Турција, стеротипот на Турчинот силник кој ја граба Цвета и ја носи во кулата попушта пред стеротипот на романтичниот турчин-хедонист. При тоа верскиот стереотип не само што се менува, туку преминува на сродниот по вера, кој ги превзема врз себе негативните перцепции за исламот, во случајов албанскиот муслиман. Македонецот муслиман пак се доживува како дефектен Македонец и не се споменува или пак трпи потсмешливи агресивни означувачи, како средство за негово конечно враќање во националната заедница или, ако тоа не е возможно за негово конечно отфрлање. Кај албанската заедница постои голо изедначување меѓу верската припадност на Македонците и верската припадност на Србите и по гола аналогија се обидува да прави паралели помеѓу косовските Албанци и себе си изедначувајќи ги Македонците со Србите.

И во двата случаја се работи за национална стеротипизација која што ја користи верата за сопствено самоодредување и формирање на наратив за другоста на спротивставената нација. И едното и другото функционираат во функција на национална мобилизација во која припадноста кон верската заедница е само друг јазик на кој што се изразува припадноста кон нацијата и одрекување на припадноста кон другата заедница. Националистичките водачи многу брзо ја ставија во функција верската разновидност на балканот во функција на национална мобилизација со цел да постигнат симболичка идентификација на поединецот со претпоставениот позитивен стереотип за сопствената нација. На таков начин, верата функционира на ниво на припадност кон група, а не на ниво на религија што има свои внатрешни вредности. Она што е битно е појавното и декларативното, а не духовното. Во таквиот динамички однос меѓу етничката и верската припадност, етничките и верските стеротипи се прелеваат од еден во друг и се во целост изменливи меѓу себе. При тоа верските водачи играат клучна улога во националната мобилизиција и речиси без исклчучок ги поддржуваат процесите на ваквиот начин на формирање на нациите. Најчесто, токму спротивното на се она што нивната религија го проповеда.

МЕДИУМИТЕ И СТЕРОТИПИТЕ

Како што веќе реков, стеротипите се идеални за медимска комуникација. Медиумското изразување налага краток израз и економизирање на јазикот. Од тој аспект употребата на стеротип го растеретува авторот од натрупани изрази и претерано детаљизирање. Вториот аспект кој влијае врз нивната употреба е тоа што ниту медиумот ниту новинарите не се надвор од општеството и затоа употребата на стереотипите најчесто е несвесна. Со тоа медиумот се појавува како зацврстувач на стеротипот преку репетитивната употреба или преку негова јавна официјализација. Еден од примерите со кои може да се илустрира ова е насловот “Бучковски на работа, Петковски во парламент, Шеќеринска прави сарма“ објавен во еден дневен весник. Темата на текстот беше каде ќе бидат овие личности за време на референдумот за територијалната организација на Македонија. Интересно е дека сите тројца изјавуваат дека прво одат до работа и потоа дома на семејни ручеци. Главниот уредник тврдеше дека е битно да се знае каде се првите луѓе на државата кога се одлучува за такво прашање. Воопшто не разбра дека употребил мизогин стереотип во кој мажите се претставени како луѓе загрижени за работата, а жената за ручекот. Ова е класична несвесна употреба на стеротип.

За разлика од несвесната употреба на стеротипот, во моментите кога медиумот се јавува како креатор на стереотипот, употребата е свесна и со цел да се постигне одредена перцепција кон одредена група. Ова се користи во пропагандни цели, при што медиумот е средство кое се користи од страна на актер што ја креира порпагандната акција. Медиумот при тоа или се јавува во функција на изманипулиран пренесувач на пораките или пак свесно учествува во создавањето на стеротипот заедно со надворешниот актер. Ваквите стереотипи се формираат во време на конфликти и војни, но преживуваат долго после завршувањето на судирот и многу често се јавуваат како агенси за нов судир.

Она што е особено важно да се истакне и кумулативното дејство на секојдневното медиумско известување во креирањето на стеротипот, кое може да се појави како несвесна реакција на конзумирањето на медиумите. Така на пример, долготрајна изложеност на медиумски материјал во кој преку црните хроники припадниците на едно малцинство речиси секогаш се претставени со име и презиме, а припадниците на другите заедници со иницијали – создава, на долг рок впечаток дека тоа малцинство е криминогено. Во ваквиот случај, примателот на медиумската порака од комуникацискиот талог во главата формира несвесен стеротип заради репетитивна изложеност на ваков медимски материјал.

Она што е многу битно е дека одговорни медиуми можат да ги разбијат стереотипите. Одговорноста и професионалноста се исто така најјакото оружје против негативната стеретотипизација во општеството.

Кога се верските стеротипи во прашање, клучниот фактор на нивното разбивање се верските водачи. Позната е Исусовата максима “Љуби го ближниот свој како што се љубиш себе си„ – таа повикува на прифаќање на другоста и што е многу битно прифаќање на човечноста на другиот. Така, базичните верски пораки секогаш биле против стеротипизацијата, она што треба верските водачи да го сторат е да се посветат на верата, наместо на водењето политика и ставање на заедниците во функција на националната мобилизација. Запирањето на таквата манипулација е императив за надминување на стеротипизирањето.

јан

27

Џејсон Мико – римејкот на Суперхик!

јануари 27, 2012 | | 8 коментари

Во најголемата социјална пародија во форма на стрип, “Алан Форд“ имаше еден лик – Суперхик чија активност се сведуваше на анти Робин Худ активности – Крадење од сиромашните и давање на богатите. Кредото на Суперхик, стана кредо на пост-неолибералите (ова е нешто како Маргарет Тачер и Роналд Реган само без нивните државнички способности). Ова кредо ја предизвика најголемата светска рецесија, го натера Обама да го купи ризичното однесување на банкарите на пазарот, по што го следеа речиси сите држави зафатени со кризата. Суштината на таа операција е спасување на еконмијата како res publica на општеството, но тоа спасување повторно се прави од она што е “res publica” односно од парите на граѓаните собрани во буџетите. Или просто и едноставно кажано – извлекувањето на парите што од економиите преку крдитното задолжување на населението го покрија со другите пари повторно извлечени од нивните џебови преку буџетот. Што би рекле Македонците – Сиромашниот два пати плаќа. Но што овде тој плаќа?  Џејсон Мико го вовлекува сега маипулаторскиот дискурс на оние што сакаат нивните новчаници да бидат полни и ако може што повеќе нивната рака да биде завлечена во новчаниците на другите, при тоа тие да молчат, затоа што ако не молчат  водат “војна на идеи и војна против тие што се богати, тие што создаваат богатство и за волја на вистината, против тие што ги вработуваат не толку богатите. Тоа е војна против поединецот и против слободното општество.“

Оваа негова реченица е мантрата на пропагандата на Републиканската партија во моментов. Таа е изведеница од неолиберализмот на Тачер и Реган од осумдесеттите кој ги заздраве тогашните економии на САД и на Обединетото Кралство, но исто така го посеа семето на уништувањето на средната класа во овие општества. Нејсе, се во оваа мантра е неточно и манипулација зад неа се сокрива нешто суштинско друго.

На пример тврдењето дека богатите создаваат богатство е делумно точно – да тие создаваат богатство што е приватно и затворено во нивните приватни сметки, односно создаваат за себе. Создавањето на вкупното богатство во општеството, во било кое општество е резултат на трудот на сите единки ви општеството. Богатите немаат паранормални или алхемиски моќи тоа да го прават сами, напротив.

Тие што вработуваат – “Job creators”, втората точка истот така е неточна и контрадикторна. Ако примарната цел на богатиот е да го зголеми личното богатство тој не е “Job creator”, туку “profit creator”. Работните места што ги создава се во функција на зголемување на неговото богатство, а не на општата благосостојба во државата. Во осумдесетите растот на економиите под Реган и Тачер беше можен со оваа филозофоја пред се заради тоа што ниту Кина, ниту Индија, ниту другите земји со одвратно ниска цена на трудот не беа отворени за “Вработувачиве“. Откако се отворија, овие “Job creators” – создадоа огромен број на работни места, но надвор од домицилните економии. Тоа ја уништи средната класа затоа што операцијата е многу едноставна – зошто да плаќаш Американец 2000 долари за истата работа за која што можеш да платиш Кинез 45. Но и таа заштеда на трошоци им е мала, а некој мора да го купува она што кинезот го произведува, па преку стимулирање на потрошувачката во домицилните економии ги опустошија и нив преку кредитните шеми. Откако и тоа заврши, пиштеа долговите на населението да ги откупи државата (bailing out) со пари од истите тие граѓани што биле собирани за други намени, за општо добро, за res publica, за школство, за инфраструктура, за подобрување на општите услови за живот. И кога луѓето сурово се разбудија оправдано протестирајќи дека се опљачкани, без стабилни извори на приходи, без иднина – се испонавредија и почнаа да ги тртљаат глупостите што Мико ни ги раскажа. Дека се дискриминирани (оф мори мајко) затоа што се богати (ова е најлудото тврдење на планетава, веројатно 7 милијарди жители би сакале да бидат жртва на таква дискриминација), дека се води class warfare (ова е исто игра со емоциите на луѓето сугерирајќи дека се работи за марксистичко-сталинистички концепт со тоталитарни тенденции), и на крајот дека целиот наратив е свртен против поединецот и смрди на комунизам, (уште едно подло подметнување што ги злоупотребува клучните наративи на американската политичка традиција).

Целата оваа шмиргла е потребна да се неутрализира, да се уништи општото добро и целосно да се исприватизираа општеството. Затоа Џејсон Мико го вади мртвиот хартиен тигар на колективистичкиот комунизам па вели “ Kако и да ја наречете, сепак, оваа кампања во својата срцевина е за создавање колективно општество во кое сите се еднакви, приходот рамномерно се распоредува, колективните права владеат над правата на поединецот и многу голема централно контролирана влада управува со се и со секого.“ Државата како формација има смисол само како пренесен суверенитет на поединецот врз неа. Од Француската и Американската револуција наваму, само така има смисла и никако поинаку. Да и го одречеш правото на државата да регулира и да интервенира во моменти кога еден дел од нејзините граѓани безмислосно ги злоупотребува сите средства за лично богатење на сметка на мнозинството кое губи социјална сигурност, можност за напредување во општеството, шанси да остварува медицинска заштита, да се едуцира – значи да го убиеш духот на нацијата, да ја приватизираш, да ја заробиш. Татковците основачи на Америка во можеби најдобриот политички документ на сите времиња – Америкаската декларација на незовисноста велат – „Веруваме дека овие вистини се очигледни, дека сите луѓе се создадени еднакви, дека од Создателот им се дадени определени неотуѓиви права, дека меѓу тие права се животот, слободата и потрагата по среќа. За да се обезбедат тие права, меѓу луѓето се создаваат влади кои ја влечат својата моќ единствено од согласноста на оние со кои владеат. Така што секојпат кога која и да е форма на влада ќе стане деструктивна во своите постапки, луѓето имаат право да ја сменат или да ја укинат и да постават нова влада…“ (Го цитирам преводот на Мико).  Клучниот момент овдека е последниот пасус. Пасусот на сувереноста на поединцот кој има право да не трпи влада која што му оневозможува “Life, liberty and pursue of happiness”. Тука современите републиканци го прават главното извртување – “спинот“. Тука тие гледаат дека барањата на луѓето да не бидат злоупотребувани, молзени и нивните животи уништувани се насочени против поединецот небаре само богатите се единки, средната класа и сиромашните веројатно не се ни луѓе по оваа логика. Тука, оние што успешно користејќи ја токму државата во својата операција на пљачкосување и уништување на средната класа, оние што предизвикуваат поединиечни трагедии на луѓе на кои им е ускратена медицинска помош, кои остануваат без дом над главата, чија иднина на нивното семејство и нивната лична иднина е прегазена во нео-либералната Суперхик операција ги обвинуваат за колективизам. Не бре Мико, тие бараат „Life, liberty and pursue of happinnes”, лично за нив, како поединци… Тие си го бараат назад Американскиот сон, тие си ги бараат назад можностите како поединци низ работа да се издигнат над нивните сегашни позиции. Тоа е индивидуализам пер се – не колективизам. Она што Мико го нарекува коелктивизам е солидарност. Таа е колективен израз на загрозените во одредена точка кога заедницата споделува исти проблеми. Кога Јапонија ја акна цунами, луѓето беа солидарни со несреќата што го снашла блискиот. Да не ги мешаме работите, солидарноста ги држи човечките заедници заедно во времиња на кризи, кога тие ќе поминат таа исчезнува и повторно почнува барањето на сопствената среќа. Да ја прогласиш солидарноста за колективизам значи да бидеш волк-самотник кој ги гледа другите луѓе само како храна или во случајов извор на пари. Тоа е деперсонализирање, тоа е раскинување на човечкиот контакт, ТОА Е ЗЛОТО. Тртљањето за колективизмот како уште едно докажано ЗЛО кое државата ја носи во организиран злостор каков што беа фашизмот и комунизмот во оваа ситуација е вадење на плашила пред луѓето за тие да се откажат од потрагата по личната СРЕЌА. Да се откажат од слободата, да се откажат од човечноста… За што? За да можат еден мал дел манипулатори да си го фатираат новчаникот?

За жал наративот на републиканската партија денес не е наративот на Линколн, па дури ни наративот на Реган. Денес тоа е партија која е антиинтелектуална, популистичка и манипулаторска. Наратив кој е насочен против напредокот и против средната класа. Наратив кој покажува совршено неразбирање за состојбите во кои поединците ги живеат своите животи. Наратив насочен кон овозможување безмилосно осиромашување на се што ќе се допре, како во Америка, така и во светот. Наратив на институционализирана неправда која се претставува како борец за слободите и правата. Но слободите и правата се како во вицот “Мојата жена има многу права, има право да готви, има право да чува деца, има право чисти… многу права има“. Именувањето на борбата на светската финансиска елита да и се остави правото да ги опустошува животите на луѓето на цела планета како борба против индивиуалниот гениј е безобразна. Која богата фамилија дала научник кој што е битен во последниве 100 години? Која дала уметник кој што е битен? Пронаоѓач? Било што? Виталната сила и потрагата по среќа се карактеристики на средната класа. Бил Гејтс, Стив Џобс, Марк Цукерберг – средна класа Мико… Таа што твојата партија сака да ја сотре, затоа што сиромашните се веќе испљачкани, единствените расположиви пари се ве се потенката средна класа, затоа сте антиинтелектуални, затоа десницата на светов станува популистичка и ги мобилизира сиромашните против средната класа. Конзервативизмот кој што се проповеда сега е конзервирање на семејното богатство на една рака луѓе и ништо повеќе. Какви работни места, какви патриотизми, какви колективизми. Таквите наративи се смешни. Знаеш, во Бугарија директорот на тамошното ХБО ми раскажа една приказна како еден нивни локален патриота се бунел против инсистирањето на државата да ја плати кражбата на програмата од ХБО на кабелскиот систем што го поседува велејќи “Странците ште ги пониме с блгарски пари?“ Одговорите што ги добил се следни – “Колата откаде ти е? Чесмата в кшти ти е италијанска бе…“. Значи не е приказната кој е патриот туку кој и на каков начин ќе ги изнесе парите од земјата.

Затоа, кога ќе слушнам конзервативец да зборува за поединечни и колективни права, закони и устави, патриотизам и национали чувства – веднаш си го барам паричникот кај ми е и гледам неговите раце каде се. Оти отидоа парите!

И само уште ова – капитализмот го победи комунизмот заради Американскиот сон што го сонуваа милиони источно-европејци – сон дека е можно оптество кое што правилно ќе ги распореди приходите во зависност од личната сопственост, сон дека е можен живот каков што го живеаа американската и европската средна класа. Тоа не беше движење што е колективистичко – напротив! Сон, дека за секого има место под сонцето се додека сака да работи и да заработи и преку тоа да си го направи животот подобар. Тоа не беше сон во кој ги отвораме новчаниците и им велиме на плутократите – еве земете се, ние ќе се снајдеме. Сонот за еднаквоста на шанси не е тоа што го подметнува републиканската партија денес под тоа име. Оној што стартува со семејно богатство од милијарда долари и оној што стартува со плата 300 не се во еднаква позиција, но системот може да им овозможи исти шанси (пак Бил Гејтс, Џобс и сличните), па дури и амбицијата да се изживее еден нормален живот без јахти и куќи од 200.000 милиони долари е дела од приказната за еднаквите шанси. Но тоа не е сонот на СУПЕРХИК кој сега ни се сервира како Американски! Знаеш, живеевме во колективистички систем – малку и ги разбираме работите.

ное

29

29.11

ноември 29, 2011 | | 4 коментари

“Од каде си? Од Југославија! Нема таква земја. Нема, ама јас сепак сум оттаму“ – Дубравка Угрешиќ

“Во оваа војна некои добија свои татковини, јас мојата неповратно ја изгубив. Не сум лут. Нека си ги имаат, јас татковина веќе немам“ – Раде Шербеџија

“Не можеш да се преселиш од шестособен стан во еднособен и да тврдиш дека ти е добро“ – Влатко Стефановски

“Ме обвинуваат дека сум за независност на Косово, да се разбереме јас не сум ни за независност на Србија, за тоа што сум тоа одамна го нема“ – Теофил Панчиќ

“Живееме во различни држави и како што стојат работите во различни и ќе умреме, но сите ние сме родени во една држава и тоа никој не може да ни го одземе“ – Балашевиќ

Гледајќи го ФБ денес ми се постави едно прашање – зошто Југославија упорно одбива да умре? Одбива на симболичко ниво да умре, да се разбереме – таа е мртва, помртва не може да биде. Но зошто во главите на луѓето, меморијата за неа не умира и по насилството врз неа што систематски се спроведува од новите држави – сеќавањето и симболите испливуваат. Зошто денешниов ден останал во главите на луѓето кој ги тераа секаква ЈУ меморабилија да лепат по своите ФБ ѕидови?

Лепенката југоносталгија смислена за дискредитација на сеќавањето не може да го избрише самото сеќавање. Обидите на тоа да се залепат идолошки позадини исто така се плитки и се во функција на легитимирање на сегашноста како супериорна, подобра, поправедна и во крајна инстанца само служи за легитимирање на однесувањето на тековната елита.

Но носталгијата е факт и таа не е носталгија по сојузот на комунисти туку носталгија по нормалноста.

И се додека тековните елити не успеат да прозиведат нормална атмосфера, се дотогаш оваа носталгија ќе се враќа како мит за златното време.

“Увек та прича како је некад било боље! Чика куре убиче вас романтика“ – Ране. (не случајно ликот што го кажува ова е кримос, колку да се знае кој профитираше)

сеп

26

Бриселската Битка!

септември 26, 2011 | | 26 коментари

Се мислам цела недела дали да напишам како изгледаше тоа чудото во салата на Европскиот Парламент, кога Мирка, Миленко и тој третиот ја кренаа буната против Евробољшевизмот (ау термин) и Талибанците попознати како Либерал-Демократи (јебеш ти такви либералдемократи без Стојан Андов). Се мислам дали воопшто нешто да напишам оти станува опасно по животот на Јанко Илковски кој изјави дека е спремен метак да прими само да не излеземе жртви мојата дребност, Борјан, Ива, Цаца, Жижи и Петар. Не сакам човекот да страда затоа што стварно е страшно и покрај сето искуство со навреди и закани мора да се признае дека успешно се надминаа себе си створовите ослободени од церебрална активност, оние што реагираат по павлов рефлекс и после 40 и кусур закани, малку и страв ме фати.

Се мислам како да го опишам тоа што се случи, а да не биде дополнителен извор за пропагандата. Се мислам, затоа што не можам да разберам која инфантилност владее во македонското јавно мислење и какви се не глупости се протураат на организиран начин. И има само две работи кои ми паѓаат на памет – првата е сцената во која при излегувањето од салата Мирка се фати за кваката и се заврти накај присутните да докаже – епска сцена ко да дошла на кавга кај комшиите кои и тресат трошки на тараса и кога Шацимаркакис ја фаќа за рака да ја изнесе надвор. И тука се сложувам со сите дека реагирал преостро, вообичаено во такви ситуации во нормални општества, обично има едни чичковци што ќе ве соберат дур не се изладите или пак ако не сте во состојба да се изладите ќе ви објаснат дека во светот на возрасните не е срамота да побарате стручна помош. Тука Шацимаркакис ја направи кардиналната грешка, си ги пречекори овластувањата веројанто заради неподносливоста на децибелажата што се ширеше низ салата не го дочека обезбедувањето. Dear Lady (Јелко Кацин) токму тоа го чекаше како врвен доказ на Талибанската природа на Бриселскиот режим кој е познат по недозволувањето на дебата кога на присутниот му се дебатира туку инсистира на некакви глупости како што е дневен ред (Dear Lady, you will have all the time of the world to explain yourself once you get the flor). Ама, Мирка, Миленко и тој третиот имаа “процедурална“ забелешка на тие што ќе зборуваат први, а процедуралното има предност нели? Тоа барем го знае секој што гледал парламент на МТВ.

Втората работа што ми паѓа на памет е вицот за Мујо кој со чекан си ги мавала прстите и кога Хасо го прашал зошто го прави тоа, тој рекол – заради задоволство. “Какво бре задоволство идиоте еден“ – вели Хасо, а Мујо вика “Ти не знаеш колку е убаво кога ќе промашам“. Е овој пат нашиот колективен Мујо пак си ги погоди прстите, чекаме кога ќе промаши за да почувствуваме задоволство, ама изгледа толку убаво е навежбан што се помалку промашува.

П.С. Мирка и Миленко се бореа како лавови, тој третиот мораше да си го оправда патувањето некако и последен се изнадра – Traitors, Traitors! Има детето потенцијал, со правилна нега и редовно менување на пелени ќе израсне во уште еден горостас на македонското новинарство!